Khai sinh

Hip-hop là cái tên đại diện cho một nền văn hóa được hình thành và phổ biến bởi những người dân da màu di cư từ Caribbean đến Bronx, New York vào những năm 70 của thế kỷ trước. Hip-hop được xâm nhập và hòa trộn bởi nhiều nền văn hóa khác nhau và chia ra làm 4 nhóm chính:

  • Deejaying (turntabling): 
Turntabling

Chỉ những người chuyên chọn và mix các loại nhạc như funkdisco thời kỳ 1970. Dụng cụ làm nghề của DJ ngày đó là một cặp ‘bàn xoay’ (turntables) gồm hai đầu đọc đĩa nhựa gắn với thiết bị trộn âm (audio mixer) nối liền hệ thống tăng âm và loa (amplifier & speakers). DJ bắt đầu phổ biến từ cuối thập niên 70, sau đó cùng với sự xuất hiện và tăng trưởng vượt bậc của các thế hệ máy tính cá nhân (personal computer- PC) đi kèm mạng internet, DJ đã trở thành một nghề chuyên nghiệp, có hệ thống đào tạo, được sử dụng thường xuyên các kênh phát thanh FM tần số cao , những người làm DJ thành lập các club, tạo ra mạng lưới người chơi nghiệp dư và khán giả của họ. Đôi khi, DJ kiêm luôn nhiệm vụ của hoạt náo viên (MCing, viết tắt MC- microphone controller), thuyết trình nhanh gọn về bài nhạc, khuấy động người chơi, duy trì không khí trong các buổi party, thi đấu, biểu diễn…

  • Rap (Mcing, Rhyming):
hình ảnh: Janette Beckman

Là hình thức nghệ thuật có ảnh hưởng nhất đến văn hóa Hip-hop. Rap phát triển cả trong và ngoài hip hop, bắt đầu với những bữa tiệc đường phố ở Bronx vào những năm 1970 bởi Herc và một số DJ khác. Rap có thể được hiểu nôm na là một ‘bài thơ’ viết ra bởi các rapper, được đọc trên nền beat một cách nhịp điệu và có sử dụng wordplay (nghệ thuật chơi chữ). Nhạc Rap từ khi hình thành đã gắn liền với ngôn ngữ đường phố và tiếng lóng (street language/urban slang).

Trong ngôn ngữ bình dân, ‘rap’ dùng chỉ một cái gõ nhanh, nhẹ và khẽ, khi chuyển sang tiếng lóng Mỹ-Phi, ‘rap’ ám chỉ một người có khả năng ngôn ngữ sắc bén, biết sử dụng ngôn ngữ nhanh nhạy và linh hoạt. Trở ngược về Châu Phi vài trăm năm trước, nơi mà các thầy phù thuỷ thường đọc những đoạn văn dài hàng giờ đồng hồ trên nền tiết nhịp của những bộ trống da trâu hay bởi bất kỳ một dụng cụ gõ tạo tiết tấu nào, kể về những huyền thoại, sự tích, sau đó là chuyện làng, giảng giải kiến thức cuộc sống.

Nhạc Rap ngày nay đã thừa hưởng lối đọc/hát nói ấy, phát triển trên nền nhạc DJ, trở thành hình thái âm nhạc phổ biến có khả năng truyền tải rộng. Những rapper giỏi đã kết hợp khéo léo giữa ngôn ngữ bình dân với hệ thống tiếng lóng, hình thành một hệ ngôn ngữ mới đa dạng, đem lại khả năng biểu cảm và thông tin vừa mạnh mẽ vừa tinh tế hơn, giúp cho hệ ngôn ngữ này từ chỗ bị xếp dưới đáy xã hội, tới nay đã được thừa nhận và hình thành vài bộ từ điển danh tiếng dành cho ‘từ điển tiếng lóng và ngôn ngữ Rap’.

  • Graffiti:
Graffiti ở New York

Graffiti xuất hiện lần đầu tiên ở New York vào những năm 1972, nó còn được gọi vui là ‘art crimes’ (nghệ thuật tội lỗi). Người làm cho môn nghệ thuật này nổi tiếng là TAKI 183 – một thanh niên người Hi lạp sống tại Brooklyn, NY, ông tên thật là Demetrius, làm rất nhiều việc, và thường đi lại bằng tàu điện ngầm, ông có thói quen ký tên mình lên các bức tường ở ga tàu mình đã đi qua một cách rất nghệ thuật, từ đó tác phẩm của Taki thường thấy ở rất nhiều nơi. Khi được tờ New York Times phỏng vấn, Taki bắt đầu nổi tiếng, từ đó bọn trẻ ở Bronx, Queens và Brooklyn bắt đầu bắt chước vẽ theo tại các sân thể thao, các bức tường trống, chúng vẻ đủ thể loại trên đời, nào là underground comic, chương trình truyền hình…

Ngoài ra, có người gọi graffiti là nguệch họa, đó là một hành động ‘nổi loạn’ của bọn trẻ ở các khu phố nghèo da màu để tự khẳng định mình. Chúng đã dùng những bình sơn xịt để xịt tên của mình lên các bức tường để mọi người biết đến mình. Gần với hình thức này, trước đó chúng ta thấy có ‘tag’, một hình thức ký tên của mình lên mặt đường của các tay anh chị trùm du đãng vào thập niên 60 để đánh dấu lãnh địa. Nhưng ‘graffiti’ mất nhiều công sức, thời gian hơn ‘tag’ nhiều và cũng có vẻ nghệ thuật hơn.

Do sự túng thiếu của các băng đảng và cả sự lơ là của giới cầm quyền mà nhiều nơi ở Bronx và Brooklyn gần như bị hoang phế. Và đó cũng là nơi hoạt động của graffiti, chúng xịt tên mình vào những nơi mà chúng có thể xịt. Nhưng việc làm này cũng chỉ với những người chơi graffity biết với nhau. Các ‘xịt sĩ’ nảy ra sáng kiến là muốn để mọi người trong cả thành phố biết đến, cần phải xịt lên các bức tường ở thành phố New York và hiệu quả nhất là xịt lên các toa tàu điện, để những “tác phẩm” của mình được mang đi khắp các phố phường.

  • Breakdance (b-boying/girling): 
Zuzu Kings Crew

Breakdance là điệu nhảy hip-hop được biết đến lâu đời nhất. Nó được cho là có nguồn gốc ở Bronx, New York, vào những năm 1960. Những người chơi breakdance thường được gọi là B-boy/B-girl – trước đây mình vẫn nghĩ đơn giản đây là cách viết tắt của break-boy/girl, nhưng không – khởi nguồn của nó là từ “Bronx-boy” – nơi mà nó được sinh ra và phát triển.

Nói sơ qua về breakdance thời đó được chia làm 2 kiểu, ở Brooklyn thì mọi người chuộng nhảy kiểu toprock hơn (đứng và nhảy), còn ở Bronx thì các thanh niên lại thích lăn lê bò trườn ở dưới sàn và được gọi là B-boying rocking. Breakdance là vũ điệu được ảnh hưởng từ rất nhiều các vũ điệu của các quốc gia khác nhau như Puerto Rico, Salsa mambo… bởi vì đa số họ đều là những di dân từ Dominican, Puerto Rico, Cuba. Ngoài ra các breaker còn lấy cảm hứng từ những bộ phim kungfu, mấy quả skill nhào lộn từ thể dục dụng cụ, họ biến tấu tất cả chúng thành một vũ điệu.

Từ Breaking thực ra xuất phát từ âm nhạc của các DJ trong các buổi jam, kiểu kiểu như “mày sẽ break”, “tao sẽ break”, “âm nhạc khiến tao và mày cùng lên đỉnh”… Nhóm nhảy đầu tiên tại New york là Zuzu Kings Crew, do Afrika Bambaataa thành lập, tiếp nối sau đó là hàng loạt các nhóm khác như Young city Boys, D.A Boys, The Mexican Crew, TBB, The Suicide Crew… Mục tiêu của các nhóm nhảy là tập luyện, sáng tạo ra những skill mới, rủ nhau battle, dụ dỗ và thu thập các thành viên đỉnh về nhóm mình. Khi bước vào battle, họ dường như đang ở trong một cuộc chiến, họ tìm kiếm những đối thủ, không quan tâm mọi chuyện sẽ diễn ra như thế nào, điều mà họ quan tâm là sẽ tung mấy quả skill đỉnh để ‘smoke’ đối thủ và chứng tỏ cho mọi người xung quanh thấy được sự độc đáo, chất riêng của họ.

Từ những tầng hầm của New york, tầm ảnh hưởng của Breakdance dần phát triển mạnh mẽ và lan rộng ra toàn thế giới, các giải đấu lớn và chuyên nghiệp được hình thành,các hình thức đào tạo bài bản hơn…  và tất nhiên vẫn là một phần không thể thiếu của văn hóa Hip-hop. 

B-boy tại New York

Hip-hop xuất thân từ đường phố, từ những giai cấp nằm dưới của xã hội, vậy nên những gì nó mang lại đều rất thật, nó là tiếng nói, là đời sống, tính cách của những người thuộc về Hip-hop. Ở kỳ tiếp theo chúng ta sẽ nhìn lại chặng đường của Hip-hop từ thuở sơ khai cho đến nay, nó đã thay đổi như thế nào khi được truyền thông một cách chuyên nghiệp, trở thành một thứ không thể thiếu của hầu hết của giới trẻ trên thế giới.

Via: Variety sources

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here